Nieregularna liczba mnoga w języku angielskim. Rzeczowniki, które trzeba znać

Liczbę mnogą rzeczowników w języku angielskim najczęściej tworzymy przez dodanie końcówki -s, np. book – books. W zależności od zakończenia rzeczownika stosuje się także końcówki -es lub -ies, a niektóre wyrazy zmieniają swoją formę całkowicie. W języku angielskim występują również rzeczowniki, które mają taką samą formę w liczbie pojedynczej i mnogiej, rzeczowniki występujące wyłącznie w liczbie mnogiej oraz rzeczowniki niepoliczalne.

Jak tworzyć liczbę mnogą rzeczowników w języku angielskim?

Liczba mnoga rzeczowników jest jednym z podstawowych zagadnień gramatyki angielskiej. W większości przypadków jej utworzenie nie wymaga zmiany całego wyrazu. Do rzeczownika w liczbie pojedynczej dodajemy odpowiednią końcówkę, najczęściej -s. Dotyczy to bardzo dużej grupy codziennych słów, dlatego znajomość tej reguły pozwala szybko tworzyć podstawowe formy liczby mnogiej.

Przykładowo book oznacza „książkę”, a books – „książki”. Podobnie car tworzy formę cars, window – windows, a student – students. W zdaniu forma rzeczownika musi odpowiadać liczbie, o której mówimy, dlatego już nawet na kursach języka angielskiego dla początkujących zwracać uwagę nie tylko na znaczenie słowa, lecz także na jego formę gramatyczną.

Końcówka -s – podstawowa zasada

Najczęściej wystarczy dodać -s do rzeczownika:

• table → tables – stół → stoły
• dog → dogs – pies → psy
• computer → computers – komputer → komputery
• lesson → lessons – lekcja → lekcje
• student → students – uczeń → uczniowie

Ta reguła obejmuje większość rzeczowników, ale sposób tworzenia liczby mnogiej zależy od zakończenia wyrazu. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzeczowniki zakończone na -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z, a także na wyrazy zakończone na -y, -f, -fe oraz niektóre rzeczowniki zakończone na -o.

Liczba mnoga z końcówką -es

Jeżeli rzeczownik kończy się na głoski lub litery, przy których samo -s utrudniałoby wymowę, często stosujemy końcówkę -es. Dotyczy to przede wszystkim wyrazów zakończonych na -s, -ss, -sh, -ch, -x oraz często -z.

Przykłady:

• bus → buses – autobus → autobusy
• glass → glasses – szklanka → szklanki
• brush → brushes – szczotka → szczotki
• match → matches – zapałka → zapałki
• fox → foxes – lis → lisy

W przypadku niektórych rzeczowników zakończonych na -z zapis wymaga podwojenia końcowej spółgłoski przed dodaniem -es. Przykładem jest quiz → quizzes. Takich form nie należy tworzyć wyłącznie na podstawie intuicji – w przypadku mniej znanych słów warto sprawdzić zapis w słowniku.

Rzeczowniki zakończone na -y – kiedy stosujemy -s, a kiedy -ies?

Rzeczowniki zakończone na -y tworzą liczbę mnogą według dwóch różnych zasad. Jeżeli przed -y znajduje się spółgłoska, zazwyczaj usuwamy y i dodajemy -ies.

Przykłady:

• city → cities – miasto → miasta
• family → families – rodzina → rodziny
• country → countries – kraj → kraje
• party → parties – przyjęcie → przyjęcia
• library → libraries – biblioteka → biblioteki

Inaczej zachowują się rzeczowniki, w których przed -y znajduje się samogłoska. W takim przypadku y pozostaje, a do wyrazu dodajemy -s.

Przykłady:

• boy → boys – chłopiec → chłopcy
• toy → toys – zabawka → zabawki
• key → keys – klucz → klucze
• day → days – dzień → dni
• journey → journeys – podróż → podróże

Kluczowe jest więc nie samo zakończenie -y, lecz litera znajdująca się bezpośrednio przed nim.

Rzeczowniki zakończone na -f i -fe

Część rzeczowników zakończonych na -f lub -fe tworzy liczbę mnogą przez zmianę końcówki na -ves. Jest to częsta reguła, choć nie obejmuje wszystkich wyrazów tego typu.

Przykłady:

• knife → knives – nóż → noże
• life → lives – życie → życia
• leaf → leaves – liść → liście
• wolf → wolves – wilk → wilki
• wife → wives – żona → żony
• thief → thieves – złodziej → złodzieje

Niektóre rzeczowniki zakończone na -f zachowują końcowe f i otrzymują zwykłą końcówkę -s. Należą do nich między innymi:

• roof → roofs – dach → dachy
• belief → beliefs – przekonanie → przekonania
• chief → chiefs – szef → szefowie
• cliff → cliffs – klif → klify

Nie można więc przyjąć, że każdy rzeczownik zakończony na -f automatycznie zmienia się na -ves.

Rzeczowniki zakończone na -o

Rzeczowniki zakończone na -o mogą tworzyć liczbę mnogą zarówno przez -es, jak i przez -s. W wielu popularnych wyrazach stosuje się -es, np. tomato → tomatoes, potato → potatoes czy hero → heroes.

Istnieją także rzeczowniki, które przyjmują zwykłą końcówkę -s, np. photo → photos i piano → pianos. W przypadku części słów możliwe są obie formy, zależnie od przyjętej normy i użycia. Przykładem jest volcano, dla którego spotyka się zarówno volcanoes, jak i volcanos.

W praktyce nauki języka nie warto sprowadzać tej grupy do jednej sztywnej reguły. W przypadku mniej typowych rzeczowników pomocny jest słownik pokazujący prawidłową formę liczby mnogiej.

Rzeczowniki złożone i tworzenie liczby mnogiej

W rzeczownikach złożonych miejsce dodania końcówki liczby mnogiej zależy od ich budowy. Jeżeli wyraz składa się z rzeczownika i innych elementów, liczba mnoga często dotyczy głównego rzeczownika.

Przykładem jest mother-in-law, którego liczba mnoga to mothers-in-law. Podobnie passer-by tworzy formę passers-by. Nie stosujemy więc automatycznie końcówki -s na samym końcu całego wyrażenia.

Ta zasada jest szczególnie istotna w przypadku bardziej zaawansowanego słownictwa, ponieważ błędne umieszczenie końcówki może zmienić poprawną konstrukcję gramatyczną.

Rzeczowniki nieregularne w języku angielskim

Nie wszystkie rzeczowniki tworzą liczbę mnogą za pomocą -s, -es lub -ies. Część z nich ma formy nieregularne, które trzeba zapamiętać. Są to często bardzo popularne słowa, dlatego ich znajomość jest ważna zarówno w codziennej komunikacji, jak i podczas nauki gramatyki.

Do najczęściej spotykanych należą:

W tych przypadkach nie można po prostu zastosować podstawowej reguły. Forma childs czy tooths jest niepoprawna jako standardowa liczba mnoga tych rzeczowników. Podczas nauki najlepiej zapamiętywać liczbę pojedynczą i mnogą jako parę: child – children, tooth – teeth, mouse – mice.

Zmiana samogłoski w rzeczownikach nieregularnych

W kilku bardzo często używanych rzeczownikach liczba mnoga powstaje poprzez zmianę samogłoski. Dotyczy to między innymi par man – men, woman – women, foot – feet, tooth – teeth, goose – geese oraz mouse – mice.

Przykładowo:

• One tooth is missing. – Brakuje jednego zęba.
• Two teeth are missing. – Brakuje dwóch zębów.
• A mouse is under the table. – Pod stołem jest mysz.
• Several mice are under the table. – Pod stołem jest kilka myszy.

Warto zwrócić uwagę również na wymowę. Pisownia women może być myląca dla osób rozpoczynających naukę angielskiego, ponieważ wyraz wymawia się inaczej, niż można by oczekiwać na podstawie zapisu. Nauka liczby mnogiej powinna więc obejmować zarówno pisownię, jak i wymowę.

Rzeczowniki o tej samej formie w liczbie pojedynczej i mnogiej

Kolejną grupę stanowią rzeczowniki, których forma nie zmienia się przy przejściu z liczby pojedynczej do mnogiej. Znaczenie liczby wynika wtedy z kontekstu, określnika lub formy czasownika.

Do takich rzeczowników należą między innymi:

Przykładowo zdanie I saw one deer in the forest oznacza „Widziałem jednego jelenia w lesie”, a I saw three deer in the forest – „Widziałem trzy jelenie w lesie”. Forma deer pozostaje taka sama, ale liczba jest jasna dzięki liczebnikowi.

W przypadku rzeczownika fish w określonych kontekstach spotyka się również formę fishes, szczególnie gdy mowa o różnych gatunkach ryb. Podstawową i najczęściej używaną formą liczby mnogiej pozostaje fish.

Rzeczowniki występujące wyłącznie w liczbie mnogiej

Niektóre rzeczowniki występują w języku angielskim zasadniczo tylko w liczbie mnogiej. Należą do nich między innymi nazwy przedmiotów złożonych z dwóch części, takie jak scissors – nożyczki, trousers – spodnie czy tweezers – pęseta.

Do tej grupy można zaliczyć także:

• glasses – okulary
• pyjamas – piżama
• congratulations – gratulacje
• scissors – nożyczki
• trousers – spodnie

Z tymi rzeczownikami wiąże się specyficzne użycie czasownika. Mówimy na przykład These trousers are too long, ponieważ trousers traktujemy jako liczbę mnogą.

Jeżeli chcemy wskazać jedną parę, używamy konstrukcji a pair of, np. a pair of trousers. W takiej konstrukcji rzeczownik nadal występuje w formie mnogiej, ale cała konstrukcja może łączyć się z czasownikiem w liczbie pojedynczej: This pair of trousers is too long.

Rzeczowniki niepoliczalne w języku angielskim

Rzeczowniki niepoliczalne, czyli uncountable nouns, nie mają typowej liczby mnogiej. Oznaczają między innymi substancje, pojęcia, informacje lub zbiory traktowane jako całość. Wśród często używanych przykładów znajdują się information, advice, luggage, furniture oraz news.

Przykłady:

• information – informacja, informacje
• advice – rada, rady
• luggage – bagaż
• furniture – meble
• news – wiadomości

W standardowej konstrukcji rzeczownik niepoliczalny łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej:

The information is useful. – Informacje są przydatne.

The furniture is quite old. – Meble są dość stare.

Szczególnej uwagi wymaga rzeczownik news. Mimo końcówki -s jest traktowany gramatycznie jako liczba pojedyncza. Dlatego poprawna jest konstrukcja The news is surprising, a nie The news are surprising.

Jak policzyć rzeczowniki niepoliczalne?

Jeżeli chcemy wskazać konkretną liczbę informacji, sztuk bagażu lub elementów wyposażenia, używamy odpowiednich konstrukcji, np. a piece of, two pieces of, three items of.

Możemy więc powiedzieć:

I received two pieces of information. – Otrzymałem dwie informacje.

Three pieces of luggage were left at the airport. – Trzy sztuki bagażu zostały na lotnisku.

W konstrukcji two pieces of information liczebnik odnosi się do rzeczownika pieces, który jest policzalny. Dlatego czasownik może wystąpić w liczbie mnogiej.

Rzeczowniki, których liczba mnoga zmienia znaczenie

W języku angielskim istnieją również rzeczowniki, których forma mnoga może oznaczać coś innego niż zwykłą większą liczbę przedmiotów czy osób. Znaczenie zależy wtedy od kontekstu.

Przykłady:

Znaczenie takiego rzeczownika trzeba odczytywać z kontekstu. Sama obecność końcówki -s nie zawsze oznacza po prostu większą liczbę tego samego przedmiotu.

Liczba mnoga rzeczowników pochodzenia łacińskiego i greckiego

W języku angielskim zachowało się wiele rzeczowników wywodzących się z łaciny i greki. Część z nich tworzy liczbę mnogą zgodnie z tradycyjnymi formami pochodzącymi z tych języków.

Przykładowe pary to:

• crisis → crises – kryzys → kryzysy
• analysis → analyses – analiza → analizy
• hypothesis → hypotheses – hipoteza → hipotezy
• phenomenon → phenomena – zjawisko → zjawiska
• criterion → criteria – kryterium → kryteria
• cactus → cacti – kaktus → kaktusy
• fungus → fungi – grzyb → grzyby
• medium → media – medium → media

Współczesny angielski dopuszcza w niektórych przypadkach również formy regularne, szczególnie w mniej formalnych zastosowaniach. Przykładem może być cactuses obok tradycyjnego cacti. W przypadku słów używanych w języku specjalistycznym warto znać formę charakterystyczną dla danej dziedziny.

Końcówki -is, -on, -um i -us

Niektóre grupy rzeczowników zachowują charakterystyczne wzorce tworzenia liczby mnogiej. Rzeczowniki zakończone na -is często przyjmują końcówkę -es, np. analysis – analyses oraz crisis – crises.

W przypadku części rzeczowników zakończonych na -on spotykamy zmianę na -a, np. phenomenon – phenomena oraz criterion – criteria. Z kolei niektóre rzeczowniki zakończone na -us tworzą liczbę mnogą z końcówką -i, jak fungus – fungi.

Nie należy traktować tych wzorców jako uniwersalnych reguł dla wszystkich rzeczowników o danym zakończeniu. W języku angielskim występują wyjątki i formy alternatywne, dlatego przy bardziej zaawansowanym słownictwie ważne jest zapamiętanie konkretnej pary.

Rzeczownik data i inne formy o specjalnym użyciu

Rzeczownik data pochodzi od łacińskiego datum i historycznie jest formą liczby mnogiej. We współczesnym angielskim, zwłaszcza w ogólnym i zawodowym użyciu, data jest bardzo często traktowane jako rzeczownik niepoliczalny lub jako rzeczownik w liczbie pojedynczej.

W praktyce można spotkać konstrukcję:

The data is stored on a secure server.

W tekstach bardzo formalnych lub w niektórych dziedzinach naukowych spotyka się także traktowanie data jako liczby mnogiej. Sposób użycia może więc zależeć od kontekstu i przyjętej konwencji językowej.

Jak zapamiętywać nieregularną liczbę mnogą?

Nieregularnych form nie da się sprowadzić do jednej reguły, dlatego skuteczną metodą jest nauka rzeczowników razem z ich liczbą mnogą. Zamiast zapisywać wyłącznie tooth = ząb, warto zapamiętać parę tooth – teeth. Takie podejście pozwala od razu utrwalać formę potrzebną podczas budowania zdań.

Pomocne jest również grupowanie słów według podobieństw. Pary foot – feet, tooth – teeth i goose – geese mają podobny schemat zmiany samogłoski. Z kolei child – children i ox – oxen można zapamiętywać jako formy z charakterystycznym zakończeniem -en.

W nauce warto połączyć zapis, znaczenie i wymowę. Samo rozpoznawanie słowa w tabeli nie zawsze wystarcza, ponieważ w komunikacji trzeba szybko przywołać odpowiednią formę. Dobrym ćwiczeniem jest tworzenie krótkich zdań, w których występują zarówno liczba pojedyncza, jak i mnoga.

Określniki i liczba mnoga rzeczowników

Wybór liczby rzeczownika wpływa także na użycie określników i zaimków. Z rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej często występują takie wyrażenia jak some, many, a few, several oraz these.

Przykłady:

• some books – kilka książek
• many questions – wiele pytań
• a few students – kilku uczniów
• several options – kilka opcji
• these documents – te dokumenty

Przedimek a/an łączy się z rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, np. a book lub an apple. Nie używamy go przed rzeczownikiem w liczbie mnogiej. Przedimek the może natomiast występować zarówno z liczbą pojedynczą, jak i mnogą.

Warto także pamiętać, że zaimki each, either, neither i another wymagają rzeczownika lub konstrukcji w liczbie pojedynczej, np. Each student has a book albo Neither option is suitable.

Konstrukcje a pair of i a set of

Konstrukcje a pair of i a set of są przydatne w sytuacjach, w których rzeczownik występuje w liczbie mnogiej, ale chcemy potraktować całość jako jedną jednostkę.

Przykładem jest:

A pair of shoes is under the bed. – Para butów jest pod łóżkiem.

W tej konstrukcji shoes pozostaje w liczbie mnogiej, ponieważ wskazuje na dwa elementy pary. O formie czasownika decyduje natomiast główny element konstrukcji, czyli pair. Dlatego używamy is, a nie are.

Podobnie:

A set of keys is on the desk. – Zestaw kluczy jest na biurku.

Znajomość tej zasady pomaga uniknąć błędów w zdaniach, w których liczba rzeczownika znajdującego się po of nie odpowiada liczbie czasownika.

Liczba mnoga w praktyce – najważniejsze reguły

Podczas nauki liczby mnogiej rzeczowników w języku angielskim warto uporządkować najważniejsze schematy:

Najważniejsze jest rozróżnienie między regułą, wyjątkiem i rzeczownikiem nieregularnym. Reguły pomagają tworzyć dużą liczbę form bez konieczności zapamiętywania każdego słowa osobno, ale nie zastępują nauki wyjątków. W codziennym języku szczególnie często pojawiają się people, children, men, women, feet, teeth i mice, dlatego te formy warto opanować na początku nauki.

FAQ – liczba mnoga rzeczownika w języku angielskim

Jak najczęściej tworzy się liczbę mnogą w języku angielskim?

Najczęściej do rzeczownika dodajemy końcówkę -s, np. book → books czy student → students. W zależności od zakończenia wyrazu stosuje się również -es lub -ies.

Kiedy w języku angielskim dodajemy końcówkę -es?

Końcówkę -es stosujemy między innymi przy rzeczownikach zakończonych na -s, -ss, -sh, -ch i -x, np. box → boxes oraz brush → brushes. W wielu przypadkach -es pojawia się również przy rzeczownikach zakończonych na -o, takich jak tomato → tomatoes.

Jak tworzyć liczbę mnogą rzeczowników zakończonych na -y?

Jeżeli przed -y znajduje się spółgłoska, zwykle zmieniamy y na i i dodajemy -es, np. city → cities. Gdy przed -y znajduje się samogłoska, zachowujemy y i dodajemy tylko -s, np. boy → boys.

Jakie są najważniejsze nieregularne rzeczowniki w języku angielskim?

Do często używanych rzeczowników nieregularnych należą między innymi man – men, woman – women, child – children, person – people, foot – feet, tooth – teeth, mouse – mice oraz goose – geese. Ich form należy nauczyć się indywidualnie, ponieważ nie tworzą liczby mnogiej według jednej uniwersalnej reguły.

Które rzeczowniki mają taką samą formę w liczbie pojedynczej i mnogiej?

Taką samą formę mają między innymi sheep, deer, fish, salmon, trout, moose, aircraft i species. O tym, czy chodzi o jedną rzecz, czy większą liczbę, informuje kontekst, liczebnik lub pozostałe elementy zdania.