Stopniowanie przymiotników w języku angielskim – comparative i superlative

Stopniowanie przymiotników w języku angielskim pozwala porównywać natężenie cechy oraz wskazywać jej największy stopień w określonej grupie. Większość przymiotników jednosylabowych tworzy stopień wyższy i najwyższy za pomocą końcówek -er i -est, a dłuższe przymiotniki zwykle wymagają more i most. Przymiotniki dwusylabowe mają różne wzorce stopniowania, a część wyrazów przyjmuje formy nieregularne. W zdaniach porównawczych stosujemy między innymi than, as…as oraz stopień najwyższy, zwykle poprzedzony the.

Trzy stopnie przymiotnika w języku angielskim

Przymiotnik opisuje cechę osoby, przedmiotu, miejsca lub zjawiska. Stopień równy, nazywany po angielsku positive, podaje tę cechę bez wskazywania różnicy. Stopień wyższy, czyli comparative, służy do porównywania oraz opisywania zmian. Stopień najwyższy, czyli superlative, wyróżnia osobę lub rzecz pod względem danej cechy na tle całej rozpatrywanej grupy. Różnicę pokazuje przymiotnik bright, który w odniesieniu do pomieszczenia oznacza „jasny”.

W porównaniu trzeba ustalić punkt odniesienia. Może nim być druga osoba, inny przedmiot albo wcześniejszy stan tej samej rzeczy. Zdanie The classroom is brighter now oznacza „Sala lekcyjna jest teraz jaśniejsza” i porównuje jej obecny wygląd z wcześniejszym. Nie wymaga dopisania than, ponieważ punkt odniesienia wynika z kontekstu.

Stopniowanie krótkich przymiotników: końcówki -er i -est

Większość stopniowalnych przymiotników jednosylabowych przyjmuje końcówkę -er w stopniu wyższym oraz -est w najwyższym. Sama forma podstawowa pozostaje bez zmian, o ile pisownia nie wymaga modyfikacji. W poniższych przykładach the pokazuje typowe użycie stopnia najwyższego w zdaniu; przedimek nie jest częścią końcówki przymiotnika.

Formy te wykorzystujemy w zwykłych wypowiedziach, na przykład: This backpack is lighter than my suitcase – „Ten plecak jest lżejszy od mojej walizki”. Zdanie We chose the deepest bowl in the cupboard oznacza „Wybraliśmy najgłębszą miskę w szafce”. W pierwszym przypadku porównujemy ciężar dwóch przedmiotów, a w drugim wskazujemy jeden przedmiot na tle pozostałych.

Pisownia przymiotników przy dodawaniu -er i -est

Końcówki stopniowania mogą wymagać zmiany zapisu wyrazu. O wyborze formy decydują między innymi końcowe litery oraz budowa przymiotnika. Najczęstsze zmiany dotyczą końcowego -e, podwajania spółgłoski oraz zamiany -y na -i. Nie wystarczy więc dopisać tej samej końcówki do każdego słowa bez sprawdzenia jego pisowni.

Przymiotniki zakończone na -e

Jeśli przymiotnik kończy się na nieme -e, dodajemy tylko -r albo -st. Otrzymujemy na przykład wide – wider – the widest („szeroki – szerszy – najszerszy”) oraz safe – safer – the safest („bezpieczny – bezpieczniejszy – najbezpieczniejszy”). Zdanie The side entrance is wider than the main entrance oznacza „Boczne wejście jest szersze niż główne wejście”. W formach wider i widest nie dopisujemy drugiego e.

Podwajanie końcowej spółgłoski

W jednosylabowych przymiotnikach z krótką samogłoską, zapisaną jedną literą i poprzedzającą pojedynczą końcową spółgłoskę, zwykle podwajamy tę spółgłoskę. Przykłady to thin – thinner – the thinnest („cienki – cieńszy – najcieńszy”) i wet – wetter – the wettest („mokry – bardziej mokry – najbardziej mokry”). Nie podwajamy końcowych liter w, x ani y: od new tworzymy newer i the newest. Przykładowe zdanie brzmi: This notebook is thinner than the one I used last year – „Ten zeszyt jest cieńszy niż ten, którego używałem w zeszłym roku”.

Zamiana -y na -i

W typowych przymiotnikach dwusylabowych zakończonych na spółgłoskę i -y zastępujemy y literą i, a następnie dodajemy -er lub -est. Tak powstają formy heavy – heavier – the heaviest („ciężki – cięższy – najcięższy”) oraz noisy – noisier – the noisiest („hałaśliwy – bardziej hałaśliwy – najbardziej hałaśliwy”). Zdanie The café is noisier in the afternoon oznacza „Po południu w kawiarni jest głośniej”. Reguły zamiany y na i nie stosujemy mechanicznie do każdego wyrazu zakończonego na tę literę.

Stopniowanie przymiotników dwusylabowych

Przymiotniki dwusylabowe nie tworzą jednej grupy o identycznym sposobie stopniowania. Wiele wyrazów zakończonych na -y przyjmuje końcówki -ier i -iest. Inne, na przykład useful („użyteczny”) i patient („cierpliwy”), stopniujemy opisowo: more useful – the most useful oraz more patient – the most patient. Istnieją też przymiotniki dopuszczające obie możliwości. Niektóre zakończenia, takie jak -ow, -er i -le, często występują w wyrazach przyjmujących końcówki, lecz sama liczba sylab lub zapis końcówki nie rozstrzyga wszystkich przypadków.

Przykładem dwóch poprawnych wzorców jest friendly („przyjazny”): friendlier – the friendliest oraz more friendly – the most friendly. Można powiedzieć The new receptionist is friendlier than the previous one albo The new receptionist is more friendly than the previous one. Oba zdania znaczą „Nowa recepcjonistka jest bardziej przyjazna niż poprzednia”. Wybór formy może zależeć od zwyczaju językowego i kontekstu; podział na brytyjski i amerykański angielski nie stanowi uniwersalnej reguły dla całej tej grupy.

Stopniowanie długich przymiotników: more i most

Przymiotniki mające trzy lub więcej sylab zwykle stopniujemy opisowo. W stopniu wyższym stawiamy przed nimi more, a w najwyższym most, zazwyczaj poprzedzone the. Przymiotnik zachowuje formę podstawową. Ten sam wzorzec dotyczy wielu przymiotników dwusylabowych oraz licznych przymiotników utworzonych od czasowników, między innymi z końcówkami -ed i -ing.

Zdanie The new booking system is more reliable than the old one oznacza „Nowy system rezerwacji jest bardziej niezawodny niż poprzedni”. Stopień najwyższy pokazuje przykład That was the most convincing argument in the discussion – „To był najbardziej przekonujący argument w dyskusji”. Nie łączymy tu more z końcówką -er ani most z końcówką -est.

Nieregularne stopniowanie przymiotników angielskich

Część przymiotników ma formy, których nie utworzymy przez dopisanie regularnej końcówki ani użycie more i most. Do podstawowych należą good – better – best („dobry – lepszy – najlepszy”) oraz bad – worse – worst („zły – gorszy – najgorszy”). Są to stałe formy gramatyczne. W zdaniu The revised plan is better than the first version – „Poprawiony plan jest lepszy od pierwszej wersji” – słowo better zastępuje regularnie tworzoną formę stopnia wyższego.

Stopień najwyższy wykorzystuje zdanie This is the worst seat in the theatre – „To najgorsze miejsce w teatrze”. Przy przyswajaniu tych form pomaga zestawianie trzech stopni, a następnie używanie ich w różnych kontekstach. Ta sama forma może opisywać jakość rozwiązania, stan przedmiotu, wynik pracy lub warunki w danym miejscu.

Farther i further oraz older i elder – różnice w użyciu

Przymiotnik far ma dwa zestawy form: farther – farthest i further – furthest. Oba mogą odnosić się do rzeczywistej odległości. Zdanie The campsite is farther from the station than the hostel znaczy „Kemping znajduje się dalej od dworca niż hostel”; w tym kontekście można użyć również further. Forma further występuje także w znaczeniu „dalszy” lub „kolejny”, na przykład We need further details before the meeting – „Przed spotkaniem potrzebujemy dalszych szczegółów”. W tym ostatnim znaczeniu nie zastępujemy jej słowem farther.

Przymiotnik old tworzy ogólne formy older – oldest, używane wobec ludzi, zwierząt i rzeczy. Formy elder – eldest dotyczą przede wszystkim relacji rodzinnych. Maya’s elder brother works in a museum oznacza „Starszy brat Mai pracuje w muzeum”. W bezpośrednim porównaniu ze słowem than używamy older: Maya is older than her cousin – „Maja jest starsza od swojej kuzynki”. Formy elder nie wstawiamy w tym zdaniu zamiast older.

Many, much i little w porównywaniu ilości

W zestawieniach dotyczących stopniowania często pojawiają się również many, much i little. W wyrażeniach ilościowych pełnią funkcję określników, dlatego warto odróżnić je od przymiotników opisujących cechy. Many łączy się z rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej, much z niepoliczalnymi, a obie formy mają odpowiedniki more i most. Słowo little w znaczeniu małej ilości tworzy less i least.

Przykłady to Our group has more participants this month – „W tym miesiącu nasza grupa ma więcej uczestników” oraz This task requires less equipment – „To zadanie wymaga mniej sprzętu”. Dla rzeczowników policzalnych odpowiednikiem „mniej” w standardowych porównaniach jest fewer, na przykład There are fewer mistakes in your latest essay – „W twoim ostatnim wypracowaniu jest mniej błędów”. Ciągu little – less – least nie traktujemy jako wzorca opisywania małego rozmiaru przedmiotu.

Porównania z than oraz stopień najwyższy z the

Po stopniu wyższym używamy than, gdy podajemy drugi człon porównania. W zdaniu The wooden shelf is stronger than the plastic one – „Drewniana półka jest mocniejsza niż plastikowa” – słowo than wprowadza przedmiot stanowiący punkt odniesienia. Z kolei stopień najwyższy najczęściej występuje z the i określeniem grupy, na przykład This is the strongest shelf in the collection – „To najmocniejsza półka w tej kolekcji”.

Przed stopniem najwyższym może pojawić się określnik dzierżawczy. Wtedy nie dodajemy przed nim the: That was her best performance this year oznacza „To był jej najlepszy występ w tym roku”. Grupę porównawczą można wskazać przez in, gdy mowa o miejscu lub organizacji, albo of, gdy wskazujemy określony zbiór. Przykład This route is the safest of the three znaczy „Ta trasa jest najbezpieczniejsza z tych trzech”.

Porównania równości: as…as i not as…as

Konstrukcja as + przymiotnik w stopniu równym + as wskazuje taki sam stopień cechy. Nie używamy w niej stopnia wyższego. Zdanie The blue blanket is as soft as the grey one oznacza „Niebieski koc jest tak samo miękki jak szary”. Przymiotnik soft pozostaje w formie podstawowej, ponieważ porównanie wyraża cały schemat as…as, a nie końcówka dodana do przymiotnika.

Przeczenie not as + przymiotnik + as informuje, że dana cecha występuje w mniejszym stopniu. This explanation is not as clear as the previous one znaczy „To wyjaśnienie nie jest tak jasne jak poprzednie”. Z dłuższymi przymiotnikami można też stosować less i the least, na przykład less convenient („mniej dogodny”) oraz the least convenient („najmniej dogodny”).

Określanie wielkości różnicy: much, a lot, a little i a bit

Stopień wyższy można rozbudować, aby wskazać skalę różnicy. Much i a lot oznaczają, że różnica jest duża, a a little i a bit sygnalizują niewielką różnicę. Wyrażenia te stoją przed całym stopniem wyższym, również wtedy, gdy tworzy go more. Przykład The second proposal is much more practical oznacza „Druga propozycja jest znacznie bardziej praktyczna”, a This corridor is a bit wider – „Ten korytarz jest trochę szerszy”.

Słowo very wzmacnia zwykle przymiotnik w stopniu równym, na przykład very clear – „bardzo jasny”. Przy porównaniu użyjemy much clearer – „znacznie jaśniejszy”. Samo more tworzy stopień wyższy dłuższego przymiotnika; nie jest uniwersalnym odpowiednikiem polskiego „bardzo”. Dlatego more practical oznacza „bardziej praktyczny”, a very practical – „bardzo praktyczny”.

Konstrukcja „im…, tym…” i porównania z have ever

Zależność między dwiema cechami opisujemy schematem the + stopień wyższy…, the + stopień wyższy…. Zdanie The clearer the instructions are, the more confident the students feel oznacza „Im jaśniejsze są instrukcje, tym pewniej czują się uczniowie”. W obu częściach występuje stopień wyższy. Słowo the pełni tu funkcję elementu konstrukcji porównawczej i nie oznacza, że należy użyć stopnia najwyższego.

Stopień najwyższy często łączy się z konstrukcją have/has ever + trzecia forma czasownika, gdy wypowiedź obejmuje dotychczasowe doświadczenie. Przykład This is the most useful workshop I have ever attended znaczy „To najbardziej użyteczny warsztat, w jakim kiedykolwiek uczestniczyłem”. Samą postępującą zmianę można wyrazić przez powtórzenie stopnia wyższego: The signal is getting weaker and weaker – „Sygnał staje się coraz słabszy”.

Przymiotniki niestopniowalne i znaczenie kontekstu

Nie każdy przymiotnik w danym znaczeniu opisuje cechę, której natężenie można porównywać. Przymiotniki niestopniowalne, czyli non-gradable, mogą wskazywać stan absolutny, przynależność do kategorii albo skrajne natężenie cechy. Słowo finished oznacza „zakończony”, a wooden w dosłownym znaczeniu informuje o drewnianym materiale. W takich zastosowaniach nie tworzymy zwykłych porównań natężenia. Przymiotnik delicious oznacza natomiast, że coś jest bardzo smaczne, i w podstawowym opisie gramatycznym należy do przymiotników o znaczeniu skrajnym.

Dobór określenia wzmacniającego zależy od konkretnego przymiotnika. Można powiedzieć The renovation is completely finished – „Remont jest całkowicie zakończony” oraz The soup is absolutely delicious – „Zupa jest wyśmienita”. Podział na przymiotniki stopniowalne i niestopniowalne dotyczy ich znaczenia w wypowiedzi. Nie stanowi bezwzględnego zakazu użycia formy porównawczej w każdym kontekście, zwłaszcza gdy słowo nabiera znaczenia przenośnego lub oceniającego.

Najczęstsze błędy w stopniowaniu przymiotników angielskich

Błędy dotyczą najczęściej równoczesnego stosowania dwóch sposobów stopniowania, pisowni końcówek oraz wyboru formy w konkretnej konstrukcji. Pomaga sprawdzanie całego wyrażenia, ponieważ poprawny przymiotnik może zostać użyty w niewłaściwym schemacie zdania. Poniższe zestawienie pokazuje przykłady wymagające korekty.

Przy poprawianiu wypowiedzi warto oddzielić dwie decyzje: wybór stopnia oraz utworzenie jego formy. Najpierw ustalamy, czy zdanie opisuje cechę, porównuje ją z innym przypadkiem, czy wyróżnia element grupy. Następnie dobieramy końcówkę, konstrukcję opisową lub formę nieregularną, uwzględniając pisownię i pozostałe elementy zdania.

FAQ – stopniowanie przymiotników angielskich

Kiedy w stopniowaniu przymiotników angielskich używa się -er i -est?

Końcówki -er i -est stosujemy do większości stopniowalnych przymiotników jednosylabowych oraz części dwusylabowych. Przykładem jest deep – deeper – the deepest. Zależnie od wyrazu może być potrzebna zmiana pisowni, na przykład thin – thinner – the thinnest.

Kiedy stopniowanie przymiotników angielskich wymaga more i most?

More i most stosujemy zwykle do przymiotników mających co najmniej trzy sylaby oraz wielu przymiotników dwusylabowych. Przykładem jest reliable – more reliable – the most reliable. Ten sposób występuje też przy licznych przymiotnikach zakończonych na -ed i -ing.

Czy wszystkie przymiotniki dwusylabowe stopniuje się tak samo?

Nie. Przymiotniki takie jak heavy tworzą formy heavier i the heaviest, a useful wymaga more useful i the most useful. Część wyrazów dopuszcza obie możliwości, na przykład friendlier i more friendly oraz the friendliest i the most friendly.

Jakie są podstawowe wyjątki w stopniowaniu przymiotników angielskich?

Do podstawowych form nieregularnych należą good – better – best oraz bad – worse – worst. Przymiotnik far tworzy farther – farthest lub further – furthest. Przy old występują formy older – oldest oraz używane przede wszystkim w kontekście rodzinnym elder – eldest.

Czy przed stopniem najwyższym przymiotnika zawsze stawiamy the?

The jest typowym elementem wyrażenia ze stopniem najwyższym, na przykład the safest route. Nie dodajemy go przed określnikiem dzierżawczym: poprawna forma to her best result. O użyciu przedimka decyduje budowa całego wyrażenia.