Przypadki niemieckie – odmiana i tabele

W języku niemieckim są 4 przypadki: Nominativ (mianownik), Genitiv (dopełniacz), Dativ (celownik) i Akkusativ (biernik). Przypadek pokazuje, jaką funkcję w zdaniu pełni rzeczownik, a odmienia się przede wszystkim rodzajnik i zaimek, np. der Mann, des Mannes, dem Mann, den Mann. Poniżej znajdziesz zasady, tabele odmiany rodzajników i zaimków oraz przykłady zdań. Na jakie pytania odpowiada każdy przypadek, opisaliśmy osobno w poradniku pytania przypadków niemieckich.

W języku niemieckim występują cztery przypadki gramatyczne: mianownik, dopełniacz, celownik i biernik. Każdy z tych przypadków pełni swoje istotne funkcje w zdaniach i odgrywa kluczową rolę w budowaniu znaczenia. W tym wpisie przybliżymy podstawowe zasady odmiany rzeczowników, przymiotników i zaimków w każdym z tych przypadków, a także przedstawimy praktyczne przykłady ich użycia.

Przypadki niemieckie – użycie

Mianownik to przypadek używany, aby określić podmiot zdania (a także orzecznik po czasownikach sein i werden). Rzeczowniki w mianowniku występują zgodnie z ich rodzajem gramatycznym (męski, żeński, nijaki, mnogi), a przymiotniki odmieniają się zależnie od rodzaju i liczby rzeczownika, do którego się odnoszą.

• Mężczyzna (męski rodzaj, liczba pojedyncza) -> Der Mann
• Kobieta (żeński rodzaj, liczba pojedyncza) -> Die Frau
• Dziecko (nijaki rodzaj, liczba pojedyncza) -> Das Kind
• Ludzie (liczba mnoga) -> Die Menschen

Dopełniacz jest używany, aby wyrazić przynależność lub pochodzenie. Rzeczowniki i przymiotniki w dopełniaczu również zmieniają się w zależności od rodzaju i liczby.

• Książka mężczyzny (męski rodzaj, liczba pojedyncza) -> Das Buch des Mannes
• Książka kobiety (żeński rodzaj, liczba pojedyncza) -> Das Buch der Frau
• Książka dziecka (nijaki rodzaj, liczba pojedyncza) -> Das Buch des Kindes
• Książki ludzi (liczba mnoga) -> Die Bücher der Menschen

Celownik jest używany, aby wyrazić cel, kierunek lub osobę, do której coś jest skierowane. Rzeczowniki i przymiotniki w celowniku również podlegają odmianie.

• Rozmawiam z mężczyzną (męski rodzaj, liczba pojedyncza) -> Ich spreche mit dem Mann.
• Pomagam kobiecie (żeński rodzaj, liczba pojedyncza) -> Ich helfe der Frau.
• Pomagam dziecku (nijaki rodzaj, liczba pojedyncza) -> Ich helfe dem Kind.
• Rozmawiamy z ludźmi (liczba mnoga) -> Wir sprechen mit den Menschen.

Biernik wskazuje na to, że rzeczownik pełni rolę bezpośredniego obiektu działania. Rzeczowniki i przymiotniki również ulegają odmianie w bierniku.

• Widzę mężczyznę (męski rodzaj, liczba pojedyncza) -> Ich sehe den Mann.
• Słyszę kobietę (żeński rodzaj, liczba pojedyncza) -> Ich höre die Frau.
• Znam dziecko (nijaki rodzaj, liczba pojedyncza) -> Ich kenne das Kind.
• Widzimy ludzi (liczba mnoga) -> Wir sehen die Menschen.

Oprócz odmiany rzeczowników i przymiotników, w języku niemieckim istnieje także szczególna odmiana zaimków osobowych, rodzajników określonych (definiter Artikel) i nieokreślonych (indefiniter Artikel) w każdym z tych przypadków. Wiedza o odmianie przypadkowej jest istotna dla zrozumienia i poprawnego używania języka niemieckiego. Warto korzystać z praktycznych tabel odmiany, aby lepiej opanować te zasady gramatyczne.

Przypadki niemieckie w skrócie

Przypadki w niemieckim

Mianownik niemiecki (Nominativ)

Mianownik jest przypadkiem podmiotu zdania, czyli tego, kto lub co wykonuje czynność. Odpowiada na pytania kto? – wer?, co?- was? Przykład:

Der Hund bellt. (Pies szczeka.)

W mianowniku nie ma żadnych zmian w formie rzeczownika lub przymiotnika. Zaimki osobowe w mianowniku to:

ich – ja
du – ty
er – on
sie – ona
es – ono
wir – my
ihr – wy
sie – oni, one
Sie – Pan, Pani, Państwo

Dopełniacz niemiecki (Genitiv)

Dopełniacz jest przypadkiem dopełnienia zdania, czyli tego, co należy do kogoś lub czegoś. Odpowiada na pytania kogo? czego? czyje? – wessen? Przykład:

Das ist das Haus meiner Eltern. (To jest dom moich rodziców.)

W dopełniaczu występują zmiany w formie rzeczownika i przymiotnika w zależności od rodzaju i liczby. Bardzo ogólna zasada jest taka, że do rzeczownika dodaje się końcówkę -s lub -es, a do przymiotnika końcówkę -en.

Zaimki osobowe w dopełniaczu – niemiecki

meiner – mnie (kogo? czego?)
deiner – ciebie
seiner – jego
ihrer – jej
seiner – go (rodzaj nijaki)
unser – nas
euer – was
ihrer – ich
Ihrer – Pana, Pani, Państwa

Zaimki osobowe w dopełniaczu są dziś rzadkie i występują głównie w języku pisanym, np. Gedenke meiner (pamiętaj o mnie). Nie myl ich z zaimkami dzierżawczymi mein, dein, sein (mój, twój, jego).

Celownik niemiecki (Dativ)

Celownik to przypadek dopełnienia dalszego, czyli osoby lub rzeczy, której coś dajemy, mówimy albo pomagamy. Występuje też po przyimkach mit, bei, nach, zu, aus, von oraz po czasownikach takich jak helfen, danken czy gefallen. Odpowiada na pytania komu? czemu? – wem? Przykład:

Ich gebe dem Kind ein Geschenk. (Daję dziecku prezent.)

W celowniku występują zmiany w formie rzeczownika i przymiotnika w zależności od rodzaju i liczby. Ogólna zasada jest taka, że do przymiotnika dodaje się końcówkę -en.
W liczbie mnogiej rzeczownik w celowniku dostaje dodatkowo końcówkę -n, np. mit den Kindern, mit den Freunden.
Zaimki osobowe w celowniku to:

mir – mi
dir – ci
ihm – mu
ihr – jej
ihm – mu (nieosobowemu)
uns – nam
euch – wam
ihnen – im
Ihnen – Panu, Pani, Państwu

Biernik niemiecki (Akkusativ)

Biernik to przypadek dopełnienia bliższego, czyli osoby lub rzeczy, na którą bezpośrednio kieruje się czynność. Występuje po większości czasowników (haben, sehen, kaufen) i po przyimkach für, durch, ohne, gegen, um. Odpowiada na pytania kogo? – wen? co? – was? Przykład:

Ich sehe den Mann. (Widzę mężczyznę.)

W bierniku zmienia się przede wszystkim rodzajnik w rodzaju męskim (der → den, ein → einen). Sam rzeczownik zwykle się nie zmienia, końcówkę -(e)n dostają tylko rzeczowniki tzw. deklinacji słabej, np. der Junge → den Jungen, der Student → den Studenten. Zaimki osobowe w bierniku to:

mich – mnie
dich – ciebie
ihn – jego
sie – ją
es – je (nieosobowe)
uns – nas
euch – was
sie – ich
Sie – Pana, Panią, Państwa

Więcej przykładów i listę czasowników, po których stawiamy Akkusativ, znajdziesz w poradniku biernik w języku niemieckim.

Niemieckie przypadki – tabele

Odmiana zaimków osobowych przez przypadki w niemieckim

Odmiana rodzajników określonych przez przypadki w niemieckim

Kiedy używać rodzajnika określonego, a kiedy nieokreślonego, wyjaśniamy we wpisie rodzajniki niemieckie.

Odmiana rodzajników nieokreślonych przez przypadki w niemieckim

Mamy nadzieję, że ten wpis na blogu pomógł Ci zrozumieć podstawy przypadków gramatycznych w języku niemieckim. Jeśli masz jakieś pytania lub uwagi, napisz je w komentarzu poniżej. Do zobaczenia w następnym wpisie!

Przypadki niemieckie – najczęstsze pytania

Ile jest przypadków w języku niemieckim?

W niemieckim są 4 przypadki: Nominativ (mianownik), Genitiv (dopełniacz), Dativ (celownik) i Akkusativ (biernik). Polskiemu narzędnikowi i miejscownikowi odpowiadają konstrukcje z przyimkami, np. mit dem Auto (samochodem), im Haus (w domu).

Czym różni się Dativ od Akkusativ?

Akkusativ (biernik) to dopełnienie bliższe, na które bezpośrednio kieruje się czynność: Ich sehe den Mann. Dativ (celownik) to dopełnienie dalsze, czyli odbiorca: Ich gebe dem Mann das Buch.

Jak odmienia się rodzajnik der przez przypadki?

Rodzajnik męski der odmienia się: der (Nominativ), des (Genitiv), dem (Dativ), den (Akkusativ). Żeński die: die, der, der, die. Nijaki das: das, des, dem, das. W liczbie mnogiej: die, der, den, die.

Którego przypadku uczyć się najpierw?

Najczęściej uczy się w kolejności: Nominativ, Akkusativ, Dativ, a na końcu Genitiv, który w mowie potocznej bywa zastępowany konstrukcją von + Dativ, np. das Auto von meinem Vater.

Przypadki najłatwiej opanować na regularnych zajęciach z lektorem. Sprawdź kurs niemieckiego od podstaw, a jeśli znasz już trochę język, zrób darmowy test z niemieckiego.

Niemiecki online – skorzystaj z oferty kursów w Paroli

Jeśli chcesz nauczyć się niemieckiego lub podnieść swój poziom językowy, skorzystaj z oferty kursów online w szkole Paroli. Oferujemy profesjonalną i indywidualną naukę z doświadczonymi lektorami, którzy dostosują program do Twoich potrzeb i celów. Aby zapisać się na kurs, wystarczy przejść do formularza zgłoszeniowego na naszej stronie internetowej i wysłać swoje dane. Wkrótce skontaktuje się z Tobą lektor, który zaproponuje Ci termin darmowego spotkania próbno-organizacyjnego. Na tym spotkaniu omówicie szczegóły kursu, poziom językowy, harmonogram zajęć i metodę płatności.

Nie zwlekaj, zapisz się już dziś!
👇 Odkryj przyjemność z nauki niemieckiego online! 👇